OAPI Ülkeler Listesi

OAPI ve Bangui Anlaşması

Afrika Fikri Mülkiyet Örgütü (Organisation Africaine de la Propriété Intellectuelle — OAPI), 2 Mart 1977 tarihinde imzalanan Bangui Anlaşması (Bangui Agreement) ile kurulmuş bölgesel bir fikri mülkiyet örgütüdür.

OAPI’nin merkezi Kamerun’un Yaoundé şehrindedir ve sistem özellikle Fransızca konuşan Afrika ülkelerinde faaliyet göstermektedir.

OAPI sistemi sayesinde başvuru sahipleri, tek bir başvuru ile tüm üye devletlerde geçerli olan bölgesel fikri mülkiyet koruması elde edebilir. ARIPO sisteminden farklı olarak OAPI, büyük ölçüde üniter (unitary) bir yapıya sahiptir.

OAPI kapsamında verilen haklar, tüm üye devletlerde otomatik olarak geçerlidir ve bireysel ülke seçimi yapılamaz.

Günümüzde OAPI’nin 17 üye devleti bulunmaktadır.

OAPI Sisteminin Yapısı

OAPI sistemi:

• Tek başvuru ile tüm üye ülkelerde koruma sağlar
• Merkezi inceleme ve tescil sistemi kullanır
• Üye devletlerde ayrı ulusal başvuru sistemi öngörmez
• Büyük ölçüde üniter karakter taşır
• Fransızca resmi dil olarak kullanılmaktadır
• Fransızca temel resmi dil olmakla birlikte, özellikle son yıllarda İngilizce kullanımına yönelik uygulamalar da artmaktadır

A. OAPI Üye Devletleri — 17 Ülke

B. OAPI Kapsamındaki Fikri Mülkiyet Hakları

Bangui Anlaşması kapsamında OAPI aşağıdaki hak türlerini kapsar:

1. Patentler

• Bölgesel patent sistemi
• Tek başvuru ile tüm OAPI ülkelerinde koruma
• Ülke bazlı seçim yapılamaz

2. Markalar

• Bölgesel marka sistemi
• Tescil tüm üye devletlerde otomatik geçerlidir

Not: OAPI, Madrid Protokolü’ne taraf olan bölgesel bir örgüttür. Uluslararası marka başvurularında OAPI, tek tek üye ülkeler yerine tek bir bölgesel blok olarak seçilir.

3. Endüstriyel Tasarımlar

• Tasarım koruması merkezi sistem üzerinden sağlanır

4. Faydalı Modeller

• Belirli teknik yenilikler için koruma imkânı sağlar

5. Bitki Çeşitleri

• Yeni bitki çeşitlerinin korunmasına yönelik sistem

6. Coğrafi İşaretler

• Menşe adları ve coğrafi işaret koruması

7. Ticaret Unvanları ve Haksız Rekabet

• Ticari isimler ve haksız rekabet hükümleri de Bangui Anlaşması kapsamında düzenlenmektedir

8. Telif Hakları ve Bağlantılı Haklar

• OAPI, telif hakları alanında da bölgesel düzenlemeler içermektedir

C. OAPI Sisteminin Özellikleri

OAPI sistemi, Afrika’daki en merkezi bölgesel IP sistemlerinden biridir.

Başlıca özellikleri:

• Tek başvuru
• Tek inceleme
• Tek tescil
• Tüm üye devletlerde otomatik geçerlilik

Bu yönüyle OAPI:

• ARIPO’dan daha merkezi
• EAPO’ya daha yakın
• Ancak patent dışındaki hakları da kapsayan daha geniş bir sistemdir

Ayrıca Paris Sözleşmesi kapsamında:

• Patent ve faydalı model başvuruları için 12 aylık
• Marka ve tasarım başvuruları için 6 aylık

rüçhan hakkı süreleri uygulanmaktadır.

D. Ulusal Sistemlerle İlişki

OAPI üyesi devletlerde:

• Bölgesel sistem temel koruma mekanizmasıdır
• Birçok hak bakımından bağımsız ulusal tescil sistemi bulunmamaktadır
• OAPI tescili doğrudan tüm üye devletlerde hüküm doğurur

Bu nedenle OAPI sistemi, klasik “bundle” yaklaşımından ziyade gerçek anlamda bölgesel bir sistem niteliğindedir.

E. Sistem Hakkında Notlar

• OAPI ve ARIPO birbirinden tamamen ayrı sistemlerdir
• OAPI ülkelerinin büyük bölümü Fransızca konuşan Afrika devletlerinden oluşur
• OAPI sistemi özellikle Batı ve Orta Afrika’da etkilidir
• OAPI üyeleri aynı zamanda Paris Sözleşmesi ve TRIPS gibi uluslararası sistemlere de taraftır
• OAPI’nin resmi çalışma dili esas olarak Fransızca’dır. Ancak özellikle 2020 sonrası reformlar ve Kamerun gibi iki dilli üye devletlerin etkisiyle, bazı başvuru ve idari işlemlerde İngilizce kullanımının da arttığı görülmektedir.

Kaynaklar:

• https://inspire.wipo.int/system/files/oapi.pdf
• https://oapi.int/en/
• https://en.wikipedia.org/wiki/African_Intellectual_Property_Organization

Son güncelleme: Mayıs 2026