Avrupa Birliği tasarım hukukunun modernizasyonuna yönelik reform sürecinin ikinci aşaması, 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) nezdinde uygulanmaya başladı.
Yeni kurallar, özellikle dijitalleşme, üç boyutlu ürünler, grafik kullanıcı arayüzleri (GUI), animasyonlar ve yeni ürün tasarım yöntemleri dikkate alınarak hazırlanırken, hem tasarım başvurularını hem de tasarım haklarının korunması ve yönetimini etkileyen önemli değişiklikler getiriyor.
Statik Tasarımlar İçin Korunan Görünüm Sayısı 10’a Çıkarıldı
Reformun en dikkat çekici yeniliklerinden biri, statik tasarım başvurularında kullanılabilecek görünüm sayısının artırılması oldu.
Daha önce her tasarım için en fazla yedi görünüm sunulabilirken, yeni sistemle birlikte bu sayı on görünüme yükseltildi. Bu değişiklik sayesinde ürünün farklı açılardaki görünümü daha ayrıntılı şekilde gösterilebilecek ve koruma kapsamı daha açık biçimde tanımlanabilecek.
Üç Boyutlu ve Animasyonlu Tasarım Temsilleri Kabul Edilecek
Yeni sistem kapsamında EUIPO artık yalnızca JPEG formatındaki statik görselleri değil, aynı zamanda farklı dijital temsil yöntemlerini de kabul ediyor.
Buna göre tasarımlar;
- OBJ formatındaki üç boyutlu dosyalar,
- STL formatındaki üç boyutlu modeller ve
- MP4 formatındaki animasyonlar
ile de temsil edilebilecek.
Bu yenilik özellikle grafik kullanıcı arayüzleri, animasyonlu simgeler, dijital ürünler, ekran geçişleri ve hareket unsurunun tasarımın ayrılmaz parçası olduğu ürünler açısından önem taşıyor.
Bununla birlikte her tasarım başvurusunda yalnızca tek bir temsil yöntemi kullanılabilecek. Başvuru sahiplerinin statik, üç boyutlu veya animasyonlu temsil seçeneklerinden hangisinin tasarımın ticari değerini en doğru şekilde yansıttığını başvuru aşamasında değerlendirmeleri gerekecek.
Ürün Tanımlamalarında Daha Esnek Yaklaşım
Reform kapsamında ürün tanımlamalarına ilişkin uygulama da değiştirildi.
Başvuruda belirtilen ürün tanımının uygun görülmemesi veya Locarno Sınıflandırması ile uyumlu olmaması halinde, başvuru sahibinin önceden izin vermesi şartıyla EUIPO gerekli düzeltmeleri kendiliğinden yapabilecek.
Bu uygulamanın özellikle Fast Track başvurularında şekli eksikliklerin azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Görsel Feragat (Visual Disclaimer) Uygulaması Açık Şekilde Düzenlendi
Yeni düzenleme, görsel feragat uygulamasını da açık şekilde tanımlıyor.
Görsel feragat sayesinde başvuru sahibi, tasarım görsellerinde yer alan ancak koruma talep etmediği unsurları açıkça gösterebilecek.
Bu yöntem özellikle ürünün yalnızca belirli bir bölümünün, belirli bir süslemesinin veya belirli bir yüzeyinin korunmasının amaçlandığı durumlarda önem taşıyor.
Tasarım Temsilindeki Küçük Hatalar Düzeltilebilecek
Yeni kurallar, tasarımın esas görünümünü değiştirmemesi şartıyla bazı küçük şekli eksikliklerin düzeltilmesine de imkân tanıyor.
Bu düzeltmeler başvurunun ilk başvuru tarihini etkilemeyecek.
Ancak bu imkân tasarımın değiştirilmesi anlamına gelmiyor. Yapılabilecek değişiklikler yalnızca tasarımın kimliğini etkilemeyen teknik veya şekli düzeltmelerle sınırlı olacak.
Hükümsüzlük Süreçlerinde Yeni Kurallar
Reform hükümsüzlük başvurularını da etkiliyor.
Artık hükümsüzlük taleplerinin olaylar, hukuki gerekçeler ve deliller bakımından başvuru aşamasında ayrıntılı şekilde ortaya konulması gerekecek.
Bunun yanında, hükümsüzlük talebi beş yıldan uzun süredir tescilli bir önceki markaya dayanıyorsa, ihtilaf konusu tasarımın sahibi önceki markanın ciddi biçimde kullanıldığının ispatını talep edebilecek.
Bu değişiklik, tasarım uygulamasını marka hukukundaki mevcut usule daha da yaklaştırıyor.
Yeni Usuli İmkânlar Getirildi
Reform kapsamında bazı usuli yenilikler de yürürlüğe girdi.
Belirli şartların sağlanması halinde kaçırılan bazı süreler için işlemlerin devamı talep edilebilecek.
Ayrıca EUIPO’nun açık maddi hatalar içeren kararlarının belirli koşullar altında geri alınması da mümkün olacak.
Lisans Kayıtlarında Daha Fazla Esneklik
Yeni düzenleme lisans işlemlerine de yenilik getiriyor.
Artık bir AB tasarımının yalnızca belirli ürün tanımlarını kapsayan kısmi lisansların sicile kaydedilmesi mümkün olacak.
Bu uygulama özellikle aynı tasarımın farklı sektörlerde veya farklı ticari faaliyetlerde lisanslanması bakımından daha esnek sözleşme yapıları oluşturulmasına olanak sağlayacak.
Uygulamadaki Önemi
1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikler, AB tasarım sistemini dijital ürünler ve yeni tasarım teknolojilerine daha uygun hale getirmeyi amaçlıyor.
Özellikle üç boyutlu modeller, animasyonlar ve grafik kullanıcı arayüzleri geliştiren şirketler açısından yeni temsil seçenekleri önemli fırsatlar sunarken, hükümsüzlük ve lisans süreçlerine ilişkin değişiklikler de hak yönetimini doğrudan etkileyecek.
Bu nedenle AB tasarım başvurusu yapmayı planlayan hak sahiplerinin, başvuru stratejilerini yeni kurallar doğrultusunda gözden geçirmeleri önem taşıyor.