Yapay Zeka ve İnsan

İngiltere Yüksek Mahkemesiden Yapay Zeka Buluş Sahibi Kararı

DABUS

İngiltere Yüksek Mahkemesi, 20 Aralık 2023 tarihinde bir yapay zeka (AI) sisteminin bir İngiltere patent başvurusu için buluş sahibi olarak belirlenip belirlenemeyeceği konusundaki önemli bir karar verdi. Mahkeme oybirliğiyle, AI'nin buluş sahibi olarak kabul edilemeyeceği sonucuna vardı.

Bu önemli karar, Dr. Thaler tarafından yürütülen uzun süreli bir hukuki mücadelenin sonuna işaret ediyor. Temyiz başvurusunda bulunan kişi, bir gıda kabı ve bir ışıklı fener olmak üzere iki buluş için İngiltere'de patent başvurusunda bulunmuştu. Her iki buluşun da, Dr. Thaler'in tek sahibi, oluşturucusu ve kullanıcısı olduğu "DABUS" adlı bir yapay zeka makinesi tarafından otonom olarak icat edildiği tüm taraflarca kabul edilmişti.

Mahkemenin kararı, bir patentin sahibinin gerçek bir kişi olması gerektiğini öngören 1977 tarihli Patent Yasası kapsamındaki "buluş sahibi" tanımına dayanıyor. Mahkeme, bir yapay zeka sisteminin, gerçek bir kişi olması bir yana, bir kişi olarak nitelendirilemeyeceğini ve bu gerekliliği yerine getirmeye uygun olmadığını kesin bir dille dile getirdi.

Ayrıca, mahkeme, bir buluşu otonom olarak üreten bir AI sisteminin veya bir makineninin mülkiyetine sahip olan bir insanın, bu buluş için patent başvurusunda bulunmaya yetkili olmadığına karar verdi. Mahkemeye göre, Kanunun ilgili hükümleri, makinenin mülkiyeti temelinde talep edilse bile, herhangi bir kişiye bir makine tarafından otonom olarak oluşturulan bir ürün veya süreç için patent alma hakkı vermemektedir.

Dr. Thaler, ABD ve AB'de de benzer davalar açtı ve hem ABD Patent ve Ticari Markalar Ofisi hem de Avrupa Patent Ofisi Yasal Temyiz Kurulu, İngiltere Yüksek Mahkemesi'yle aynı sonuca varmıştı. Bu kurullar, patent başvurusu için gerçek bir kişinin veya insan buluşçunun gerekli olduğuna ve bu gerekliliğin DABUS tarafından karşılanmadığına karar vermiştir. Bir buluşu otonom olarak yaratan bir makinenin sadece sahibi olmak, patent başvurusuna devam etmek için yeterli görülmedi.

Şimdilik, İngiltere patent sistemi yapay zekayı otonom bir aktörden ziyade bir araç olarak görmektedir. Bununla birlikte, mahkeme, AI'nin artan yaygınlığına uyum sağlamak için gelecekteki düzenlemelere olan potansiyel ihtiyacı teyit etti. Daha da önemlisi, karar, otonom hareket eden ve AI tarafından desteklenen makineler tarafından üretilen buluşların patentlenebilir olup olmayacağına dair daha geniş bir soruyu ele almadı. Ayrıca "buluş sahibi" teriminin bu tür makineleri kapsayacak şekilde genişletilip genişletilmeyeceği konusuna da değinmedi.